Çocuk Eğitimi

Çocuk Eğitimi

Çocuk Eğitimi Nasıl Olmalı

ÇOCUĞA,ÖLÜMÜ ANLATMAK   

Pandemi nedeni ile,her gün ölüm haberleri alıyoruz maalesef.

(ÇOCUKLARA,ÖNCE,HAYAT,RESİM,MUZİK,ARKADAŞLARLAR İYİ GEÇİNMEYİ ÖĞRETMEK LAZIM.)

Çoğu zaman yetişkinler için en zor anlardan biri,yakınlarında bir ölüm olduğunda veya aileden biri öldüğünde bunu çocuklara nasıl anlatacakları,ne zaman söyleyecekleri ve ölümü nasıl tarif edecekleridir.

Birçok anne-baba için zor,zor olduğu kadar da üzüntü verici olan bu konuşmayı yapar ken çocuğun yaşı ,içinde bulunduğu gelişim dönemi oldukça önemlidir.

*Farklı Yaşlarda Ölüm Kavramını Anlamak

*HELE,OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE...

Çocuklar ölüm kavramına tanık olmuş,televizyonda görmüş veya masallarda duymuş olabilir.

Çocukla ölüm hakkında yapılacak uygun bir konuşma onun kafasındaki yanlış anlaşılmaları,korkular ve senaryoları anlamamıza,gerekirse sağlıklı olanla değiştirmemize yardımcı olabilir.

Her yaşta farklı olan zihinsel ve duygusal gelişim,ölüm konusunu anlamak ve anlatmak konusunda da farklı yaklaşımlar gerektirir.Okul öncesi dönemdeki çocuk için ölüm bizler için ifade eden anlamı taşımaz.

Bu yaştaki çocuklara ölümü tarif etmek “artık yanımızda olamayacağı,ona sarılamayacağımız,dokunamayacağımız ama onu sevmeye devam edeceğimiz” olarak anlatılabilir.

Bu yaşta çocuklar çok sık ölen kişilerin “nereye gittikleri”,”nasıl oldukları” hakkında sorular sormak isterler.Bu sorulara elinizden geldiğince doğru,kısa ve net cevaplar vermek,uzun anlatımlarda bulunmamak önemlidir.Ölen kişi için,”uzaklara gitti” ,uzun bir uykuya daldı” benzetmeleri ise,çocuğun kafasının karışmasına,birilerinin gitmesi veya uyumasından korkmalarına ve endişe duymalarına sebep olabilir.

Bu söylemleri kullanmadan ölümü anlatmak çok zor da olsa,ölümü canlıyken yaptıklarımızı artık yapamadığımız bir durum olduğunu anlatmalı, sorulara çocuklar sordukça cevap vermeli,çocuğun hazır olmadığı açıklamalar yapmamaya dikkat edilmelidir.

ÖLEN KİŞİ, FERTLER

Ölen kişinin yaşını ölüm nedeni olarak göstermek ise,”Aysel Halan çok yaşlı olduğu için öldü” gibi),çocuğun anne ve babasının bir gün öleceği gerçeği ile yüzleşip,bundan korkmasına sebep olabilir.

Bu durumda da çocuk,anne babası yanında olmayacağı zaman ona kimin bakacağını düşünerek,anne ve babasına “siz ne zaman öleceksiniz?” diye sorabilir.

Bu soruya cevap olarak,”sanırım bizi kaybetmekten ötürü endişeleniyorsun canım,çoğu insanlar uzun süre yaşarlar,ben ve baban da uzun süre yaşamayı bekliyoruz ve senin ne zaman ihtiyacın olsa yanında olacağız” demek yeterli olabilir.

Böyle bir açıklamadan sonra bile çocuk tekrar tekrar aynı soruları sorabilir,güvence almak isteyebilir.Her sorulduğunda aynı cevabı tutarlılıkla vermek önemlidir.

Daha Büyük Yaşlarda

Daha büyük yaşlarda ise,ölüm kavramı daha somut biçimlerde anlaşılır hale gelir.

Ölümün geri dönülmez olduğu,yaşayan her canlı varlığın öleceği gibi gerçekler bilinir.

Cenaze törenine katılmak,mezarlık ziyaretlerinin yapılması,8-9 yaş döneminde uygun olsa da,her aile kendi gelenek ve düzenleri içinde çocuk için en uygun olana karar verebilir.

Çocukların Ölüme Karşı Verdiği Duygu,Tepkiler...

Her çocuk aynı yetişkinlerde olduğu gibi,ölüme farklı tepkiler verebilirler.

Bu tepkiler  ise ;

*Sık soru sormak,

*Anne ve baba yakınlarının ölümünden endişe duymak,

*Anne ve babaya daha çok bağlanmak,

*Uykuya dalmakta güçlük yaşamak,

*İştahta değişikliklerin olması,

*Ölüm,ölmek gibi kavramlara aşırı meraklı olmak,

*Çok ağlamak veya hiç ağlamamaktır.

BÜTÜN bu tepkileri çocuğun gelişim dönemi,yaşı,kişilik özellikleri,aile yapısı,ölüm olayının zamanlaması,tanıklık etmek/etmemek gibi etkenlerle bir daha değerlendirmek gerekir.

Hangi Tepkiler Bir Uzmana Danışmayı Gerekli Kılar?

Çocuğunuzun ölüme verdiği çeşitli tepkileri gözlemlemek onun yaşadığı duygusal süreci keşfetmek adına oldukça önemlidir.Bazı durumlarda ise çocuğun yaşadığı yas uzun sürebilir ve bir uzman desteği gerekebilir.

Eğer;

*Çocuğunuzun iştahındaki değişiklik (artma/azalma) devam ediyorsa veya günden güne farklılık oluyorsa,

*Uykudan ağlayarak bağırarak uyanıyorsa ve uykuya dalmadaki güçlük yatıştırma ve sakinleştirme çabalarınıza rağmen devam ediyorsa,

*Sıklıkla kabus görüyorsa,

*Daha küçük yaş dönemlerine ait,özellikler artarak sürüyorsa (altına kaçırma,anneye aşırı bağlanma,emzik emmek isteme),

*Okul çağı çocuklarında dikkat ve konsantrasyonu sağlamada ciddi güçlük yaşanıyorsa,

*Ders başarısında düşme,okula gitmek istememe davranışında artma varsa,

*Hırçınlık,saldırganlık gibi tepkiler günlük hayatına zarar veriyorsa,

*İçine kapanmışsa,sessiz kalıyorsa ve duygusal herhangi bir tepki göstermeme devam ediyorsa,

*Bu konuyla ilgili konuşmaktan kaçınıyor ve hiçbir şey olmamış gibi davranıyorsa bir uzmandan yardım almak gerekebilir.

Ergenlik dönemindeki çocuğunuz için yardım almak istiyorsanız,bunu mutlaka onunla konuşmalı,uzmanla yapacağınız çalışmayı ortaklaşa yürütmelisiniz.

ÇOCUKLARIN SIKÇA SORDUKLARI VE UYGUN CEVAPLAR

Çocukların sordukları sorular yaş dönemlerine göre değişiklik gösterse de temelde soyut kavramlar,ilk defa karşılaşılan durumlar (cenaze,mevlit gibi) temel güven duyguları ve günlük hayat düzenleri hakkında olur.

O (Ölen Kişi) Nereye Gitti?

O artık bizimle olmayacak,o göremeyeceğimiz bir yerde.Ama,biz onu hala sevebilir ve özleyebiliriz.

ÇOK DUA EDERSEM,GERİ GELİRMİ?

"Hayır, geri gelmez.Ama biz evimizde onun için bir anı köşesi veya anı defteri yapabiliriz. Böylece hep bizimle,hiç gitmemiş olur."

BENİM YÜZÜMDEN Mİ ÖLDÜ?

"Hayır.Bu senin suçun değil.Bazen birisi ölünce kendimizi suçlu hisseder ve bizim yüzümüzden öldüğünü düşünürüz.Ama, bu kesinlikle senin suçun değil."

ÜŞÜYOR MUSUN?

Canlılar ölünce,hep yaptıkları şeyleri yapamazlar.Yemek yiyemez,üşümez,acıkmaz veya yorulmazlar.Bu yüzden o da üşümüyordur.

SEN ÖLECEK MİSİN?

(Çocukları,hep ölümle korkutmak ta,yanlıştı ya...)

"Ben uzun süre yaşamayı,senin yanında olmayı ve seni her şart altında korumayı istiyorum.Her canlı,çiçek,hayvan,insanlar bir gün ölür,ama ben daha seninle çok güzel zamanlar geçirmeyi istiyorum."

SEN ÖLÜRSEN,BANA KİM BAKAR?

"Ben uzunca bir süre senin yanında kalıp,sana bakmak istiyorum.Ama ben ölünce sana bakacak sevdiğin birileri mutlaka yanında olacaktır.Ama ben hayatta olduğum sürece sana bakacağım ve seni hep koruyacağım."

NEDEN HEP AĞLLIYOR SUN?

İnsanlar sevdikleri biri ölünce üzülürler.Onunla geçirdikleri güzel zamanı hatırlarlar.

Bazen de,hüzünlenip ağlarlar.Hani sen de balığın ölünce üzülüp ağlamıştın hatırlıyor musun?

İşte ben de,kendimi biraz üzgün hissediyorum.

Burada yer alan cevaplar anne babalara temel fikir verebilir.

Ancak,her çocuğa,her yaşa,her duruma göre farklı bir cevap mutlaka vardır.Bu nedenle anne babalar olarak çocuğunuzun sorduğu sorular karşısında içgüdülerinizi dinleyebilir,cevapsız kaldığınız anlarda,birbirinizden yardım alabilirsiniz. Sınıf öğretmeni,rehber öğretmen gibi kişilerden fikir alabilir,uygun yaklaşımlar hakkında birlikte konuşabilir ve birbirinizi haberdar edebilirsiniz.

Anne Babalar Kendilerine de Dikkat Etmeli

Anne baba olarak,bir yakınınızı kaybettiğimizde kaybın getirdiği yası yaşar,kızgınlık, suçluluk, reddetme,yarım kalmışlık hissedebiliriz.Bu duygular içindeyken,günlük hayatın düzenine ara vermek zorunda kalabilir,aile düzenimizde değişiklik yapma mecburiyetini yaşayabiliriz.Çocukların kendi iç dünyalarındaki yansımalar,anne babanın verdiği mesajlardan oluşur.Onların söyledikleri ve model oldukları halleri çocukların verdikleri tepkileri de şekillendirir.

Böyle zamanlarda; "Anne-babanın kendi tepkilerini ve duygularını kısıtlamadan ifade etmeleri",

*Günlük hayat rutinlerine olabildiğince çabuk dönmeleri,

*Çocuklara ve ev düzeni ile ilgili işleri dönüşümlü yapabilmeleri,

*Kendi ruh hallerinde meydana gelebilecek değişimleri gözleyerek,tolerans ve sabretme davranışlarındaki sınırlarının farkına varabilmeli,

*Çocukları kendilerinden ve ev ortamından asla uzaklaştırmamaları,

*Mümkün olduğunca kendi ev ortamlarında uyumaları,

*Kendilerinin ruh halleri,görüntüleri ve olan olaylar hakkında çocuklarını bilgilendirmeleri,

*Meydana gelebilecek değişiklikleri mutlaka çocuklara da anlatmalı,

Aile sistemi içinde destek almalı,

*İhtiyaç duyarlarsa bir uzmandan yardım almaları önemlidir.

Böyle zamanlarda,anne babanın ruh halleri,fizikî görünümleri,tepkiler,çocuklar için nirengi noktası olacağından,anne babanın da kendilerinin ruh sağlıklarını takip etmelerini gerekir.

Şairin deyişi ile," Ömür dediğin nedir/ Bir dalda kuru yaprak."(...),satırlarımızı bağlayalım.

Bir dahaki yazımızda,buluşmak üzere.

Üsküdar,1.12.2020

BİZİ TAKIP EDİN,BİLGİLERDEN HABERDAR OLUN!.

Derleyen,Yeliz Zeynep;Sosyal Bilimler,Tarih ve Çocuk Gelişimi(Pedegog)

Yazar Hakkında
0 Yorum
Yorum Yapın