Ana Sayfa  /  Tarih  /  Medler ve Sakalar
  • Facebook da Paylaş
Medler ve Sakalar
  • 20-01-2019
  • 0 yorum
Doğu ve Batı'da yaşamış medeniyette yer alan kavimler

Medler ve de çağın diger kavim,soy,halklar

Medler ,Türkçe Medler,Azerice; Midiya, Farsça: مادها - Mādḥā) günümüzdeki İran'ın Kuzeybatı ve günümüzdeki Azerbaycan'ın Güney ve Güneydoğu kesimlerinde yaşamış bir halktı. Medler, günümüzdeki İran Azerbaycan'ı bölgelerine yerleşmiş olup bu bölgelerdeki halkların öncüllerinden olduğu kayıt edilir.

ANTIK YUNAN KAYNAKLARI,KAYITLAARINDA

Yunanlar bu halkın yaşadığı bölgeye Medya (Yunanca; Μηδία) adını vermişler. Medler, ilk olarak,kez Asur kralı III. Salmaneser'in dönemindeki (M.Ö. 858-824) yazılarda "Mada" adı ile kaydedilmişler... "Yeni Babilliler"le birleşe rek Asur Krallığı'nı yıkan Medler, MÖ 6. yüzyılda Anadolu'dan Afganistan'a kadar büyük bir arazide imparatorluk kurmuşlardır.

MÖ 550 yılında,Med-asıllı olan- Büyük Kiros'un büyükbabası Med kralı Astiages'i yenmesi sonucunda, Medya Ahameniş İmparatorluğu'na birleştirilmiştir. MÖ 330 yılında Ahamenişleri yenerek Medya'yı zapteden Büyük İskender, bölgeyi Makedonyalı komutan Peyton'un yönettiği Güney ve eski Ahameniş komutanı Atropat'ın yönettiği Kuzey kesimlere bölmüştür.

MAKODONYALI İSKENDERİN VEFATINDAN SONRA

İskender'in ölümünden sonra,Güney Medya Selevkos İmparatorluğu'na birleştirilirken,Atropat,Kuzey Medya'da bağımsız Atropatena devletinin temelini atmıştı. Medler İran'ın bir imparatorluk ve bir millet olarak kurulmasına, ve altın çağına Büyük erush döneminde ulaşan, ilk birleşik Pers / Med İmparatorluğu'nun oluşmasına önayak olmuşlardır. Bu durum (Aryani kültürel ve milli birlik) Pers İmparatoru Achaemenid'in büyükbabası Med Şâhı Astyages'i öldürerek Pers İmparatorluğu'nu kurmasına dek devam etmiştir.

Bu aktarmalara kadar, bütün İranlılar Mede veya Mada (Med) olarak adlandırılmıştır.

ASTİYAG VE KİROS KİSA ZAMANLARDA İKTİDAR DEĞİŞR. BU HÜKÜMDARLIK KAVGASI,BUGÜN DE DEVAM EDER.

Med kralı Astiyag"ın yeğeni Kiros"un saray darbesiyle,siyasî otorite ilk defa Güneybatı İran'da yoğunlaşan Pers aristokrasisinin eline geçer. Ve kısa bir süre sonra,MÖ 550'li yıllarda güçlü ve merkezi bir Pers imparatorluğunun kuruluşuyla,Medler yıkılır. Medler, isimlerini Medya'dan almış olan, günümüz İran'ında hüküm sürmüş bir halktır. Tarihçiler tarafından,Toros-Zagros dağ sistemi içinde ve Dicle'nin doğusunda yaşadıkları için,verimli ve üretken bir medeniyetin toplu mu olarak adlandırılmışlardır.

UR ARTURLAR VE ONUN MIRASINA KONAN,ERMENİ LER.

ASURLAR (Suryanı)

Urartulardan sonra,bu sefer daha doğuda bulunan ve Mezopotamya medeniyetinin önemli kabilelerinden olan Gutilerin bir devamı gibi Babillerle ittifak halinde hareket eden Aryen kökenli “Med “aşiretler federasyonu,MÖ 625'lerde Asur İmparatorluğu'nu yıkar.

Babil,bir kez daha ve son olarak üstünlük kazanır.

AYREN-PERS ASILLI OLAN

Medlerin federasyonu,yükselen Aryen-Pers asıllı-kökenli Akhamenit hanedanl ığı için bir geçiş rolünü oynar. Med kralı Astiyag'ın yeğeni Kiros'un saray darbesiyle, siyasal otorite ilk defa Güneybatı İran'da yoğunlaşan Pers aristokrasisinin eline geçer ve kısa bir süre sonra M. Ö. 550'li yıllarda güçlü ve merkezi bir Pers imparatorluğunun kuruluşuyla Medler yıkılır.

MEDELER ve PERSLER

Kadim zamanlarda Medler diğer İranlılar'la kısmen karışmıştırlar (özellikle Persler'le).

Bunun sonucu İran halkları (Farslar, Gilaki, Beluciler, Kürtler, Mazandaranlar, Peştunlar, Tatiler, Osetler, v.b.) oluşumunu tamamlamışlardı. Med lisan-dili, Avesta ve Eski Farsça ile tabii olarak tesiri altında,etkisinde bulunmuştur. Bazı araştırmalarda Persler ve Medlerin birbiri ile iletişim kurabildikleri gözlemlenmiştir. Karadeniz'li tarihçi,Herodot'un Altı Med Kabilesi Herodot, MÖ 101,altı Med aşiretinin ismini listeler: Böylelikle Deioces Medleri tek bir millet çatısı altında topladı, ve tek başına onlarda hüküm sürdü. Şimdi bunlar şu aşiretlere dayanmaktaydı; Busaeler, Paretaseniler, Struşatlar, Arizantiler, Budiiler, ve Magiler.

LAZ-KOLHİS KRALI JASON'UN HANIMI VE ARGOTLAR 'IN MEDYUM,BÜYÜCÜSÜ SAYILIRDI.

Herodot aynı zamanda "Medlerin,Perslerle” kesinlikle aynı aletlere; ve Medlerle, Perslerin günlük kıyafet,giyimlerinin gerçekten farksız." olduğu nun altını çizmiştir (7.62). "Bu Medler eski zaman larda herkes tarafından Aryanlar olarak anılmış; fakat Laz-Kolhis liler, Atina'dan buraya geldiklerinde,isimlerini “Media “olarak değiştirdiler. (Bazı kaynaklarda,Atina'nın,Kolhi(Laz-Lazen) bugünki,Rize-Pazar havsasından göç ettiği söylenir. (Sakaoğlu M.Ali,Soylar,lisan-diller ve asimile faaliyetleri,kıtabında geni yer alır.) Aslında,idiaya göre,bu onların kendilerine verdikleri isimdi." - Medler, Herodot'un Tarihi(7.7). Medea ,Yunan Mitolojisi'nde Laz-Kolhis kralı Jason'un karısı ve Argonatlar'ın büyücüsüdür.

(...)

Medlerin, ilk tarihî akışı; Medlerin tarihi ve soyu-aslı-kökeni çok belirsizdir, hemen hemen hiçbir çağ daş bilgiye, nede Medya'nın kendisine ait bir yazılı âbidesı,nede anıta sahip değiliz. (MÖ.-Hz.İsa'nın doğumundan önce,demek) Herhangi bir tarihî değeri bulunmayan, Ctesias'ın anlattığı bir hikâye dışında (dokuz kralın isminin bulunduğu,(mö 880'lerde), Diod'da koru nan Nineveh'in yok edilmesi gerektiğini söyleyen Arbaces ile başlayan bir liste. ii. 32 sqq. ve sonraki pek çok yazar tarafından kopyalandı; ad-isimlerin bazılarının mahallî,yerel örf ve adet,geleneklerden türetil diği düşünülmekte).

HER AİLE,KAVİM KENDİLERİNE GELDİKLERİ(Herkunft) AİLENİN ADINI KOYMAKTA, KULLANMAKTA İDİLER.

(Sakaoğlu Ali,Osman;Mehmetlerin Mehmet;Veliler'in Veli ,gibi)

Josephus Medler ile ilişkilidir. (Tev. Madai) Japheth'in oğlu Madai Tevrat'ta bulunan bir kişiliktir. "Şimdi Grekler tarafından Media olarak anılan,Madeanlar'dan gelen Madai'den Japhet'in oğulları olan Javan ve Madai" Yahudiler'in Antik Tarihi, I:6. Strabo, Ptolomeus, Herodot, Polybius, ve Pliny gibi öteki tarihçilere göre,Mantiane,Martiane, Matiane, Matiene gibi isimler Medya'nın Kuzey kısımlarını adlandırmak için kullanılmıştır. İranlı elementlerin diğer kabileleri yöneten İranlı isimleri taşıyan prenslerin vesilesi ile nasıl yavaş yavaş nasıl egemen hale geldiğini rahatlıkla görebiliriz.

HAZAR DENİZİ HAVZASIN DA,DOĞU SAKA DEVLETİ'NİN MERKEZİ SAYILIRDI.

Fakat,Gelae,Tapuri,Cadusii,Amardi, Utii ve kuzey Medya ve Hazar kıyılarındaki diğer aşiretler İranlıların egemenliği altında değildi. Polybius (V. 44, 9), Strabo (xi. 507, 508, 514), ve Pliny (vi. 46), Anariaci'yi bu aşiretler arasında saymışlardır; fakat "Aryan-olama yan" manâsı,anlamına gelen,onların ad- ismi,büyük ihtimalle birçok ufak yerli aşireti(hanedanı-ailesı) ifade etmek için kullanılıyordu. Medler, Mada' halkı, (antık,Grek formunda Μῆδοι, İyonik Μᾶδοι), ilk olarak,mö. 836'da görülür.

KAYITLARDA DEĞİŞİKLİKLER DE VARDIR. MEDLER VE İSTİK-SAKALR DA ÇAĞIN KAVİMLERİ

İlk kayıtlar Asurlu fatih Shalmaneser III'ün "Amadai"'de Zagros'a karşı olan savaşlarla bağlantılı olarak met edilip övüldüğüne rastlanmaktadır.

ONUN HALEFİ-VELİHATLARI VEDE ...

Onun halefleri Medler'e karşi pek çok seferlerde bulunmuştur (Madai). Bu erken dönemde,Medler başka bir bozkır aşireti ile birlikte anılmıştır. Baskın bir grup olan İskitler'le.(Saken,Saka da denilmektedir.)

BİR ÇATI,BİR BAYRAK ALTINDA YAŞAMAK

Bunlar mahallî,yerel idareciler altında birçok farklı kasaba ve bölgeye ayrışmıştı; Asurlar'ın yazılı kayıtlarındaki isimlerde, Zerdüşt'ün “Zerdüştilik" dinine inandıkları gözlemlenmektedir. MÖ 800 yılındaki bir Assur askeri raporunda 28 Med şefinin ismi listelenmiştir, fakat bunlardan yalnızca birisi “İran”lı olarak tanım lanmıştır. MÖ 700 yılındaki bir başka rapor 26 isim listeler; bunlardan, 5'i İranlı olarak gözükmektedir,diğerleri değildir.

(...)

Kaynakça;

Javid J. Huseynov. Azerbaijani National Identity: Historical and Contem porary Context. Columbia University, the 15th Annual Convention of the Association for Study of Nationalities.15 Nisan 2010. Erişim tarihi: 7 Haziran 2011 (İngilizce) ^ "Media" (İngilizce). Encyclopedia Britannica Online. 2009. Erişim tarihi: 2009-08-27. ^ Herodotus, The Histories. 7.62.1. "The Medes in the army were equipped like the Persians; indeed, that fashion of armor is Median, not Persian. Their commander was Tigranes, an Achaemenid. The Medes were formerly called by everyone Arians, but when the Colchian woman Medea came from Athens to the Arians they changed their name,like the Persians. This is the Medes' own account of themselves"

* * * 

Yeniyurt,AraştırmaServisi.

Etiketler : Medler - ve - Sakalar -
YORUMLAR
Henüz Yorum Yok !
İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler
MAKALELER YAZARLAR
GAZETE İLK SAYFALAR
HAVA DURUMU


RIZE

KÜNYE   I  REKLAM   I  İLETİŞİM   I  SİTENE EKLE